Quên

Chẳng còn có em những ngày nắng

Chẳng cần nhớ em những đêm mưa

Chẳng cần yêu thương thêm chi nữa

Một mình đón đưa giấc mơ xưa

...

Đốt sợi buồn

Hoà tan giọt đắng

Chiều trống vắng

Anh nghĩ về "em"

Buông

Ta thở nhẹ tâm hòa trí rỗng

Những loạn cuồng vọng động trôi xa

Thấy vui khi ngắm trăng tà

Thẩn thơ bên cánh hoa sao dịu dàng.

Truy nguyên lý ẩn tàng sâu sắc

Chữ nhàn thôi trong mắt người xưa

Thì ra tri túc cũng vừa

Lao tâm nhọc trí sớm trưa làm gì.

Hãy rũ bõ đeo chi huyễn cảnh

Giữ trong tâm để lãnh sầu thương

Buông đi tất cả bên đường

Cho thân thông thoáng hết vương bụi trần.

Cầu cho được dự phần siêu thoát

Chút hòa quang mong toát lên đầu

Vậy là mơ mộng quá sâu

Chỉ cần bình ổn quên câu lụy phiền.

--st--

The builders

All are architects of Fate,

Working in these walls of Time;

Some with massive deeds and great,

Some with ornaments of rhyme.

Nothing useless is, or low;

Each thing in its place is best;

And what seems but idle show

Strengthens and supports the rest.

For the structure that we raise,

Time is with materials filled;

Our to-days and yesterdays

Are the blocks with which we build.

Truly shape and fashion these;

Leave no yawning gaps between;

Think not, because no man sees,

Such things will remain unseen.

In the elder days of Art,

Builders wrought with greatest care

Each minute and unseen part;

For the Gods see everywhere.

Let us do our work as well,

Both the unseen and the seen;

Make the house, where Gods may dwell,

Beautiful, entire, and clean.

Else our lives are incomplete,

Standing in these walls of Time,

Broken stairways, where the feet

Stumble as they seek to climb.

Build to-day, then, strong and sure,

With a firm and ample base;

And ascending and secure

Shall to-morrow find its place.

Thus alone can we attain

To those turrets, where the eye

Sees the world as one vast plain,

And one boundless reach of sky.

-- Henry Wadsworth Longfellow

Răn ta, răn những dại khờ thế nhân

Bao nhiêu thế sự ở đời

Buồn vui - sướng khổ - khóc cười - hơn thua

Ngẫm suy sống được vẹn vừa

Lương tâm chẳng thể bán mua bằng tiền

Nhưng đời vật chất đảo điên

Bao nhiêu cám dỗ gắn liền thân ta

Người nào kiên định vượt qua !?

Không thì sa ngã quỷ ma kéo về

Có người chìm đắm si mê

Vô tư tận hưởng hả hê chẳng màng

Biết đâu xa lắm niết bàn

Chân như lạc mất hướng đàng ngục lôi

Giật mình một kiếp người trôi

Thì ai cũng phải phủi rồi trần gian

Con người nghiệp nợ đa đoan

Sao khi nhắm mắt vẫn còn tiếng thơm

Tình nồng nghĩa đượm ta ươm

Ngày sau nhặt nhạnh tinh tươm đóa tình

Bao nhiêu vật chất phù sinh

Chỉ là một khối vô minh xa mờ

Mượn câu lục bát đề thơ

Răn ta , răn những dại khờ thế nhân

Sống vui trên nẻo đường trần

Giữ tâm trong sáng vạn lần khó thay.​

--st--

Vô vi

Người về

Nhặt những mùa vui

Ta về

Đếm lại

Cuộc đời trên tay

Vòng thân

Đo tuổi của cây

Còn ta

Đo tuổi

Bằng đầy đau thương

Bằng đời

Gai góc tai ương

Rơi như lá rụng

Bên đường ta đi

Bao giờ

Ta được

Vô vi...

Bay như mây trắng

Trú di vô thường

-- Kim Lê (st)

Plight

As the moon begins 

To brighten at night, 

Know that I miss you

When I look upright.

You're like a shining

Star - beautiful and bright,

But I have no wings to

Reach you, - my biggest plight.

-- AK

Tiết lộ các chi tiết mới về điều diễn ra trong phần triệu giây đầu Big Bang

Các nhà nghiên cứu ở trường đại học Copenhagen đã tìm ra điều xảy ra trong một dạng plasma cụ thể - vật chất đầu tiên hiện diện trong vũ trụ - trong suốt một phần triệu giây đầu tiên của Big Bang (một microsecond bằng 0,000001 giây hoặc 10−6 hoặc 1⁄1.000.000 giây).

Phát hiện của họ đem lại một miếng ghép cho bài toán về sự tiến hóa trong vũ trụ này như chúng ta biết ngày nay.

Khoảng 14 tỉ năm trước, vũ trụ của chúng ta thay đổi từ một trạng thái nóng hơn và đậm đặc hơn sang giãn nở một cách hoàn toàn – một quá trình mà các nhà khoa học đã gọi là Big Bang.

Và ngay cả dẫu chúng ta biết là sự giãn nở nhanh này tạo ra các hạt, các nguyên tử, các ngôi sao, các thiên hà và sự sống như chúng ta biết ngày nay nhưng các chi tiết về cách nó diễn ra như thế nào vẫn còn chưa rõ.

Hiện tại, một nghiên cứu mới “Measurements of mixed harmonic cumulants in Pb–Pb collisions at sNN=5.02 TeV” xuất bản trên tạp chí Physics Letters B của các nhà nghiên cứu trường đại học Copenhagen đã tiết lộ những cái nhìn mới về cách chúng bắt đầu như thế nào.

“Chúng tôi đã nghiên cứu về quark-gluon plasma - một trạng thái của vật chất vốn chỉ tồn tại trong một phần triệu giây đầu tiên của Big Bang. Các kết quả của chúng tôi cho thấy một câu chuyện độc nhất vô nhị về cách plasma này tiến hóa trong giai đoạn sớm của vũ trụ này”, You Zhou, phó giáo sư tại Viện nghiên cứu Niels Bohr, trường đại học Copenhagen, nói.

“Đầu tiên, plasma bao gồm các hạt quark và các gluon đã bị tách ra do giãn nở nóng của vũ trụ. Sau đó những miếng ghép của quark tái hình thành thành hạt gọi là các hadron. Một hardron với ba hạt quark tạo ra một proton, vốn thuộc về lõi nguyên tử. Các lõi này là những khối cơ bản cấu tạo nên trái đất, của chúng ta và vũ trụ xung quanh chúng ta”, anh cho biết thêm.

Từ dạng chảy trôi đến các khối cơ bản hùng mạnh của sự sống

Quark-gluon plasma (QGP) đã hiện diện trong một phần triệu giây đầu tiên của Big Bang, và sau đó biến mất do sự giãn nở với vũ trụ. Nhưng bằng việc sử dụng Large Hadron Collider tại CERN, các nhà nghiên cứu đã có thể tái tạo được thứ vật chất đầu tiên trong lịch sử vũ trụ và truy dấu xem cái gì diễn ra với nó.

“Cái máy gia tốc này cho va chạm các ion từ plasma với một vận tốc cực lớn – hầu như giống vận tốc ánh sáng. Điều này khiến chúng ta có thể nhìn thấy cách QGP tiến hóa từ thứ vật chất của chính nó thành lõi của các nguyên tử và các khối cơ bản của sự sống”, You Zhou nói.

“Thêm vào việc sử dụng cỗ máy gia tốc hạt lớn Large Hadron Collider, các nhà nghiên cứu cũng đã phát triển một thuật toán có thể phân tích sự mở rộng chung của nhiều hạt được tạo ra tại một thời điểm nhiều hơn trước kia. Các kết quả đó chứng tỏ QGP hữu dụng dưới dạng một hình thức lỏng mềm mại và có thể tự phân biệt với vật chất khác bằng thay đổi một cách liên tục hình dạng theo thời gian.

“Trong một thời gian dài, các nhà nghiên cứu cho rằng dạng plasma này là một hình thức của khí nhưng phân tích của chúng tôi xác nhận đo đạc quan trọng mới, nơi Hadron Collider chứng tỏ QGP có một kết cấu mềm mại, chảy trôi như nước. Những chi tiết mới do chúng tôi cung cấp cho thấy dạng plasma này đã thay đổi hình dạng của mình theo thời gian, vốn hoàn toàn khác biệt với bất kỳ vật chất nào mà chúng ta biết và những gì chúng ta có thể chờ đợi”, You Zhou nói.

Tiến gần thêm một bước với sự thật về Big Bang

Ngay cả khi nghĩ điều này có thể chỉ là một chi tiết nhỏ, nó cũng mang các nhà vật lý tiến thêm một bước gần hơn với việc giải bài toán Big Bang và cách vũ trụ phát triển trong phần triệu giây đầu tiên, anh nhấn mạnh.

“Mỗi khám phá là một viên gạch có thể mang đến cho chúng tôi cơ hội phát hiện ra sự thật về Big Bang. Chúng tôi đã mất tới 20 năm để phát hiện ra quark-gluon plasma rất chảy trôi trước khi nó thay đổi thành các hadron và các khối cơ bản của sự sống. Do đó, hiểu biết mới về hành xử của plasma là một đột phá với chúng tôi”, You Zhou kết luận.

Thanh Phương tổng hợp

https://tiasang.com.vn/-doi-moi-sang-tao/Tiet-lo-cac-chi-tiet-moi-ve-dieu-dien-ra-trong-phan-trieu-giay-dau-Big-Bang-28176

Một mình

Tham chi chữ danh với đời

Rong chơi tung cánh cũng từng ấy thôi

Tìm ai khoả lấp đơn côi

Để đôi môi bớt bặt im mỗi ngày

Biết tìm đâu

Biết tìm đâu giữa dòng đời xô đẩy

Một chân tình sống hết thẩy yêu thương

Chẳng đêu ngoa bằng lời nói ngọt đường
Trọng nghĩa tình xem thường điều gian dối

Biết tìm đâu giữa dòng đời chật chội
Chốn yên bình cho vơi nỗi ưu tư
Xã hội này vốn dĩ rất thực hư
Nên chẳng thể hiểu lòng người thật giả

Biết tìm đâu giữa dòng đời hối hả
Khi chữ tiền hơn cả chữ nhân tâm
Con người ta vì thế mới âm thầm
Bởi lạc đường gây lỗi lầm hối tiếc

Biết tìm đâu giữa dòng đời cay nghiệt
Chút nụ cười thắm thiết ở bờ môi
Một cuộc đời bình lặng chỉ vậy thôi
Và giọt mưa chẳng rơi ngày nắng hạ

Biết tìm đâu giữa dòng đời trăm ngã
Có một người xa lạ bổng thành quen
Sống thẳng ngay chẳng phân biệt sang hèn
Đến bên đời trong một lần len lỏi

Biết tình đâu hay chỉ là mong mỏi
Nên cuộc đời vẫn cứ bước đơn côi.

-- Tùng Trần (st)

All mine

Lovers always come

And lovers always go

And no one's really sure

Who's lettin' go today

Walking away

If we could take the time

To lay it on the line

I could rest my head

Just knowin' that you were mine

All mine

So if you want to love me

Then darlin' don't refrain

-- November Rain - Guns &  Roses

Where the great ones are

I’m tired of sailing my little boat

Far inside of the harbor bar;

I want to be out where the big ships float —

Out on the deep where the Great Ones are! …

And should my frail craft prove too slight

For storms that sweep those wide seas o’er,

Better go down in the stirring fight

Than drowse to death by the sheltered shore!

---

Mệt rũ khi lái chiếc thuyền nhỏ

Neo mình trong bến tàu;

Tôi muốn vươn ra khơi, nơi những con tàu lớn –

Đắm mình trong vùng nước sâu, nơi chỉ có những chiến hạm!...

Và nếu tay còn non

Trước những cơn bão quét qua những vùng biển rộng này,

Thà lùi bước trong cuộc chiến cam go

Còn hơn dạt vào bờ trong hình hài một xác thuyền đắm!

- Daisy Rineheart

Lảng tránh

Em "giận dỗi" giấu tôi đôi mắt

Chút bối rối ta bắt gặp nhau

Ước chi tôi hoá phép nhiệm màu

Tan khoảng cách dăm ba nỗi nhớ

Mở con tim thầm thì rồi nhắc

"Này cô bé, chắc chắn tôi thích em!" 

-- phút ngẫu hứng

Hình thái kinh tế mới: Chủ nghĩa tư bản giám sát

Kỷ nguyên số mà chúng ta đang sống hiện nay xuất hiện một hình thái chủ nghĩa tư bản mới – chủ nghĩa tư bản giám sát - mà tiềm năng tác động bao phủ hầu như mọi khía cạnh, từ tăng trưởng kinh tế đến tổ chức nhà nước, xã hội, văn hóa, tự do cá nhân và các nền tảng dân chủ. Chủ nghĩa tư bản giám sát biến thế giới thành một phòng thí nghiệm khoa học dữ liệu khổng lồ để thử nghiệm, tinh chỉnh, chế tác hành vi con người và xã hội.

Khái niệm chủ nghĩa tư bản giám sát được giáo sư trường Kinh doanh Harvard, Shoshana Zuboff đưa ra vào năm 2014. Đó là một biến dạng mới của chủ nghĩa tư bản, trong đó công ty công nghệ thu lợi nhuận từ việc giám sát hành vi của con người. Khái niệm này được GS. Zuboff đào sâu, phát triển thành lý thuyết toàn diện trong cuốn sách “Thời đại Chủ nghĩa tư bản giám sát: Cuộc chiến cho tương lai con người tại ranh giới quyền lực mới”, xuất bản năm 2019.

Nhà báo Sam Biddle của tờ báo the Intercept cho rằng “Thời đại chủ nghĩa tư bản giám sát” là một tổng hợp tương đương hai cuốn sách “Mùa xuân vắng lặng” của Rachael Carson và “Tư bản” của Các Mác. "Mùa xuân vắng lặng" lên án tư bản công nghiệp đầu độc môi trường và "Tư bản" cung cấp cơ chế để hiểu và chiến đấu chống lại sự đầu độc đó. Cuốn sách chủ nghĩa tư bản giám sát của Zuboff mô tả thế giới kinh doanh công nghệ đầu độc thế giới như thế nào và trả lời câu hỏi làm thế nào để chống lại nó.

“Chúng ta xem dịch vụ số là miễn phí. Nhà tư bản giám sát đằng sau các dịch vụ đó xem chúng ta là hàng hóa miễn phí. Chúng ta nghĩ chúng ta tìm kiếm trên Google. Google đang tìm kiếm chúng ta”. GS. Shoshana Zuboff, người khai sinh khái niệm chủ nghĩa tư bản giám sát.

Trong hình thái kinh tế tư bản công nghiệp truyền thống, nhà tư bản sở hữu và đưa tư liệu sản xuất vào quá trình sản xuất, tạo ra sản phẩm hàng hóa và dịch vụ, bán ra thị trường và thu được thặng dư sản xuất. Hãng xe hơi Ford đầu tư nhà xưởng, máy móc thiết bị, thuê lao động và tất cả tập hợp lại để sản xuất ra chiếc xe ô tô. Ô tô được bán ra thị trường và nhà tư bản thu lợi từ chênh lệch giữa doanh thu bán xe và chi phí sản xuất. Họ tối đa hóa thặng dư bằng cách giảm chi phí sản xuất và tăng giá bán nếu có thể. 

Còn với tư bản giám sát, tư liệu sản xuất chính là nguồn thông tin kinh nghiệm, hành vi và thông tin nhân thân của con người. GS. Zuboff khái niệm hóa các tư liệu sản xuất này thành “Kinh nghiệm cá nhân”. Cá nhân cung cấp miễn phí thông tin cá nhân và thông tin hành vi quá khứ của mình cho nhà tư bản công nghệ. 

Các nhà tư bản công nghệ thu thập kinh nghiệm cá nhân, sử dụng các kỹ thuật tính toán cao cấp như dữ liệu lớn, học máy, học sâu, trí tuệ nhân tạo để phân tích kinh nghiệm cá nhân. Quá trình sản xuất của tư bản giám sát chính là quá trình xử lý, phân tích dữ liệu kinh nghiệm cá nhân.

Quá trình sản xuất này tạo ra một loại sản phẩm hoàn toàn mới là gói dự báo hành vi tương lai của con người. Nhà tư bản công nghệ bán gói sản phẩm này cho các công ty kinh doanh và thu được thặng dư sản xuất, tức tiền lời của toàn bộ quá trình thu thập, phân tích thông tin và bán sản phẩm. Giáo sư Zuboff gọi phần tiền lời này là “thặng dư hành vi” (behavioral surplus), tương đương với thặng dư sản xuất của tư bản công nghiệp. Thặng dư từ việc hiểu và can thiệp vào hành vi của con người.

Ví dụ bạn mua và đọc một cuốn sách điện tử từ ứng dụng Google Play Book (Chính xác là tôi đọc cuốn “Thời đại chủ nghĩa tư bản giám sát” theo cách này). Google lưu trữ thông tin thể loại sách bạn chọn mua, thời gian bạn đọc sách, tốc độ đọc nhanh ở đâu và chậm ở đâu, bỏ qua chỗ nào, sử dụng từ điển cho những từ nào, tìm kiếm thuật ngữ nào. Cộng với các thông tin về bản thân bạn, như tuổi, giới tính, nghề nghiệp, nơi sống v.v. từ tài khoản Google của chính bạn, Google đã có lượng thông tin miễn phí để phân tích, đóng thành gói sản phẩm – sản phẩm này dự báo chủ đề đọc ưa thích của bạn, sách nên được tổ chức như thế nào và bán thế nào, giá nào, thời điểm nào để bạn quyết định mua. Google bán sản phẩm dự báo hành vi mua sách tương lai của bạn cho các nhà xuất bản và phát hành sách. Một ngày đẹp trời nào đó, vào thời điểm bạn cảm thấy thư thái nào đó, điện thoại thông minh của bạn xuất hiện thông tin giới thiệu một cuốn sách, mà thông báo cũng cho hay cuốn sách này lại đang được một người bạn của bạn đang đọc. Và bạn bấm nút mua cuốn sách đó. Chủ nghĩa tư bản giám sát đã vận hành thành công: lợi nhuận được thu về cho người bán sách và cho người bán thông tin dự báo hành vi của bạn cho người bán sách, và bạn mua một món hàng mà không biết rằng đã bị dẫn dắt một cách tinh vi để đi đến quyết định chi tiêu đó.


So sánh chủ nghĩa tư bản công nghiệp và chủ nghĩa tư bản giám sát.

Chủ nghĩa tư bản giám sát đã vượt qua phạm vi vận hành liên quan đến các công ty công nghệ để trở thành hệ sinh thái dựa vào giám sát (Surveillance-based ecosystems) trong nhiều khu vực kinh tế, từ thị trường bảo hiểm, giao thông vận tải, sức khỏe, giáo dục, tài chính đến các sản phẩm được gọi là “thông minh” và dịch vụ được gọi là “cá nhân hóa”. Thông minh và cá nhân hóa là hai đặc tính dễ thấy nhất để nhận ra sản phẩm và dịch vụ đang bị chủ nghĩa tư bản giám sát khai thác tạo ra nguồn thặng dư hành vi lớn chưa từng thấy.

Các phương tiện điều chỉnh hành vi của chủ nghĩa tư bản giám sát đã làm xói mòn nền dân chủ từ bên trong.

Việc chủ nghĩa tư bản giám sát tích lũy và phân tích thông tin để hiểu hành vi hiện tại và tương lai của bạn chỉ là phần nổi của tảng băng. Phần chìm của tảng băng là họ đang phát triển các công cụ can thiệp thay đổi hành vi của bạn. Thông thường, có ba nhóm công cụ chính được dùng để thay đổi hành vi con người. Nhóm thứ nhất là dùng quyền lực của nhà nước thông qua các quy định, luật lệ. Ví dụ nhà nước quy định mọi người dân phải mua bảo hiểm y tế, do đó bạn phải mua nếu không muốn bị phạt hoặc bị các biện pháp chế tài khác. Nhóm thứ hai liên quan đến quyền lực của thị trường thông qua việc thay đổi giá cả hàng hóa dịch vụ. Ví dụ trợ giá cho bảo hiểm y tế sẽ có giá bảo hiểm thấp và nhiều người dân quyết định mua. Nhóm thứ ba dùng khoa học hành vi, dùng các tác động can thiệp vào các yếu tố tâm lý của người ra quyết định. Ví dụ khi đưa ra các lựa chọn về phương án chi tiêu của người dân, mua bảo hiểm y tế được đặt ở phương án mặc định. Kết quả là sẽ có nhiều người mua bảo hiểm y tế vì tâm lý chung của con người là chọn ở yên ở trạng thái hiện tại. Chủ nghĩa tư bản giám sát khai thác nhóm công cụ thứ ba này để can thiệp thay đổi hành vi của con người.

Chủ nghĩa tư bản giám sát tốt hay xấu? Lĩnh vực hoạt động lớn nhất của chủ nghĩa tư bản giám sát hiện nay là thị trường mua bán sản phẩm hàng hóa và dịch vụ. Chủ nghĩa tư bản giám sát cung cấp gói dự đoán hành vi tương lai của bất kỳ cá nhân nào cho bộ phận marketing bán hàng của các doanh nghiệp, và như họ nói, điều này giúp cung cầu gặp nhau nhanh hơn, dễ dàng hơn. Với người mua hàng, bạn được thuyết phục bấm nút mua một cái áo da màu đen rất thời trang, mà bạn bè và thần tượng của bạn cũng đang mua, trong khi bạn đang dự định dùng số tiền này mua một bộ sách. Bạn tặc lưỡi cho qua, vì dù sao đây cũng là chuyện nhỏ, không ảnh hưởng lớn đến cuộc sống của mình. Điện thoại thông minh đang giúp bạn rất nhiều chuyện, từ tìm quán ăn, chỉ dẫn đường đi, đọc sách và gặp gỡ bạn bè trên mạng xã hội.

Nhưng nếu bạn không có gì để dành cho riêng mình, bạn sẽ không là ai. Nếu không còn góc riêng tư, chính là ngôi nhà tâm hồn để trở về với chính mình, bạn sẽ không tồn tại. Chủ nghĩa tư bản giám sát, với phương tiện tối tân, hiện đại mà bạn không có khả năng hiểu và nắm bắt được, đã làm cho mỗi cá nhân không còn ngôi nhà tâm thức riêng để trở về. Các phương tiện điều chỉnh hành vi của chủ nghĩa tư bản giám sát đã làm xói mòn nền dân chủ từ bên trong. GS. Zuboff cho rằng, không tự chủ được về suy nghĩ và hành động, chúng ta còn rất ít khả năng đánh giá đạo đức và tư duy phản biện cần thiết cho một xã hội dân chủ. 

Trong tác phẩm “Sự kết thúc của đại học: tạo lập tương lai học tập và trường đại học mọi nơi”, tác giả Kenvin Carey dự báo một ngày nào đó công nghệ sẽ phá tan tổ chức đại học truyền thống, tạo ra cách thức học tập mới trong đó cá nhân được công nghệ số thiết kế cho các bài học riêng phù hợp với bản thân mình và có thể học mọi lúc mọi nơi. Hiệu suất học tập của bạn sẽ được tối đa hóa. Và bạn sẽ thấy rằng, để làm được việc đó, máy móc sẽ hiểu bạn nhiều hơn chính bạn hiểu về bạn.

Quyền lực nhà nước sẽ thay đổi như thế nào khi thông tin về hành vi công dân của họ nằm trong tay nhóm nhỏ các nhà tư bản giám sát như Google, Facebook, Apple và Amazon? Sẽ thế nào khi các tập đoàn công nghệ mở rộng phạm vi hoạt động ra ngoài hoạt động kinh doanh mua bán sang các lĩnh vực khác như quản lý nhà nước, dịch vụ công hay an ninh, quốc phòng?

Cùng với sự mở rộng hoạt động của chủ nghĩa tư bản giám sát, cấu trúc xã hội, trật tự xã hội và thiết chế xã hội sẽ biến đổi, chuyển hóa. Thiết chế gia đình từ một tập hợp cùng nhau hiện diện chia sẻ cùng mối quan tâm được công nghệ thông minh và cá nhân hóa chuyển thành một tập hợp rời rạc các cá nhân trong thế giới riêng được công nghệ định hướng của mình. Các công đoàn người lao động trong các hãng vận chuyển taxi truyền thống tan rã khi người lao động được điều khiển riêng lẻ trên các nền tảng xe công nghệ mới. Rất nhiều ví dụ như vậy cho thấy sự chuyển hóa xã hội đang diễn ra mạnh mẽ. Không nắm bắt, không hiểu và quản lý được sự thay đổi này có thể dẫn đến tương lai tổ chức xã hội không thực sự nằm trong tay người dân, do người dân quyết định.

Có rất nhiều thách thức khi chúng ta muốn kiểm soát chủ nghĩa tư bản giám sát. Trong tác phẩm “Thời đại chủ nghĩa tư bản giám sát của mình”, GS. Zuboff cho rằng chủ nghĩa tư bản giám sát xuất hiện đúng thời điểm khi xã hội, nhất là chủ nghĩa tân tự do, đều nhất trí rằng nhà nước không nên kiểm soát thị trường, thị trường và doanh nghiệp cần được tự do hoạt động để đem lại phúc lợi cao nhất cho xã hội. Càng thuận lợi hơn khi chủ nghĩa khủng bố lên ngôi với sự kiện 9/11/2001 và hoạt động của nhà nước hồi giáo IS đặt ra nhu cầu “nhận thức thông tin toàn diện” từ các cơ quan tình báo và nhà nước. Nghĩa là bảo mật thông tin cá nhân cần nhường chỗ cho nhu cầu an ninh chung. 

Và việc kiểm soát chủ nghĩa tư bản giám sát càng khó khăn khi phương pháp và hoạt động của chủ nghĩa tư bản giám sát không cho phép chúng ta hiểu được ý nghĩa, cách vận hành và kết quả của nó. Chính các công ty công nghệ đã thiết kế phương pháp thâu tóm thông tin làm cho chúng ta không thể nhận biết được chuyện gì đang xảy ra. Có hiện tượng bất cân xứng về kiến thức: Chủ nghĩa tư bản giám sát tích lũy lượng kiến thức khổng lồ và cả quyền lực để tạo ra lượng kiến thức đó. Họ biết tất cả về con người trong khi con người không biết gì về họ. 

Làm thế nào để kiểm soát chủ nghĩa tư bản giám sát? GS. Zuboff đề ra ba cách tiếp cận chính để phản ứng lại chủ nghĩa tư bản giám sát. Thứ nhất, cần cuộc cách mạng thay đổi nhận thức của công chúng về cách thức hoạt động của các công ty công nghệ. Công chúng phải biết phẫn nộ, phải biết nói không. Thứ hai, cần thiết lập quy định và luật lệ để kiểm soát hoạt động của các công ty công nghệ. Thứ ba, cần tạo cơ hội cho các giải pháp cạnh tranh. Cần tập hợp các thành phần kinh tế xã hội khác nhau để tạo ra hệ sinh thái thay thế. □
----
* Tác giả TS Phạm Khánh Nam, Khoa Kinh tế, Trung tâm Môi trường cho Phát triển Việt Nam, Đại học Kinh tế TP. HCM.

Ngày 6/11/2020 Viện Goethe Việt Nam tổ chức buổi thảo luận về chủ đề “Shoshana Zuboff: chủ nghĩa tư bản giám sát và dân chủ” do TS. Phùng Đức Tùng (Viện Nghiên cứu và Phát triển Mekong) và TS. Phạm Khánh Nam (Đại học Kinh tế TP. HCM) điều phối tại hai đầu cầu Hà Nội và TP. HCM. Buổi thảo luận này là bài giảng đầu tiên nằm trong chuỗi bài giảng của các học giả nổi tiếng thế giới về khía cạnh xã hội của kỷ nguyên số.

Theo Tia Sáng

Ai?

Vắt mảnh đêm 

Uống tan chén nhớ

Đợi chờ ai

Đang đợi chờ ai

Ánh mắt ấy 

Sao tình đến thế

Đôi môi ấy

Sao thắm đến thế

Làn tóc ấy

Sao hương đến thế

Rồi ...

Lạc hơi thở

Tan giấc mơ

Ta sợ 

Sợ ... mất em

-- vu vơ

Tiễn biệt

Nắng chiều lả lướt bước chơi vơi

Lãng đãng đôi mây gọi nhau tới

Người đi xa mãi, người mong đợi

Lệ sầu chén đắng lại tuôn rơi

-- Cho người bạn mãi ra đi 2008

Đắng

Tí tách từng giọt đắng

Vắt sợi nắng suy tư

Bụi mờ giăng quá khứ

Mặn chát từ mắt môi

Thả chút đường dẫn lối

Sao vấn vương còn mãi?

Metal

Chút metal gạt tan sương khói

Đời phù du, ham muốn phù du

Còn lại đây những chuyện xưa cũ

Ly cà phê đong đủ một nốt trầm ...